Thứ Tư, 2 tháng 7, 2014

HÈ CỦA TÁC GIẢ HẢI MINH- MỘT BÀI THƠ ĐẶC BIỆT



Mùa hè đã ở lại cùng tôi, bên bạn hơn một nửa thời gian được ghé thăm của nó. Riêng mình tôi đã có dăm bài văn vần…Dăm bảy bài văn xuôi về mùa hè với nhiều tác giả. Mỗi tác giả gửi gắm vào thơ ca một cảm xúc riêng khác biệt. Hình như với tôi là chưa đủ… Tự đáy lòng tôi vẫn như thấy thiếu một góc nhìn nào đó về mùa hè. Mang theo suy nghĩ ấy tôi hỏi “Ông Gồ” :Thơ hè? Lập tức cơ man nào là tựa đề …Chúng như chìa tay ra chào đón tôi. Chúng như muốn cùng tôi đi tới… Tôi bấm bài thơ duy nhất một chữ Hè. Đây là nội dung đã níu tôi đọc đi đọc lại:

có một mùa hè không hoa phượng

đỏ trên cây là máu bạn bè tôi

có một mùa hè không có sấm

chỉ pháo giàn ,bom lạc mẹ mồ côi

bạn nằm xuống không khói nhang ,huyệt mộ

cả dòng sông là một nghĩa trang trôi

hơn một lần tôi ghé thăm QUẢNG TRỊ

thả hoa tươi và khóc gọi CƯỜNG ơi ( Hải Minh)

Hè về với tôi và có lẽ với rất nhiều người, là hoa phượng, là tiếng ve, nếu không cũng là hoa sen, hay nắng vàng, thậm chí là tiếng ếch sau đêm mưa rào. Với tác giả Hải Minh lại khác. Khi hè đến cảm xúc trào dâng về một mùa hè đã xa được anh gửi gắm vào 8 câu thơ tự do, với 62 từ cho tựa đề chỉ một chữ Hè.

Và mùa Hè ấy “không có hoa phượng”, mà “đỏ trên cây là máu bạn bè tôi”…Tôi đã rùng mình khi đọc và cảm ý thơ này. Mùa hè dù muốn hay không hoa phượng vẫn nở.. Anh viết “không có..” là bởi anh không thể, hay nói đúng hơn là không có cơ hội để nhìn “màu hoa như màu máu con tim” ấy. Tới đây tôi bỗng giật mình trộm nghĩ:

Có lẽ anh là một trong hàng chục ngàn học sinh, sinh viên, của các trường đại học, cao đẳng, thậm chí trường cấp ba của Hà Nội. Tham gia Mùa Hè Đỏ Lửa năm 1972. Nếu đúng vậy thì nửa câu thơ “đỏ trên cây là máu…”. Chưa thể cho anh toại nguyện ý muốn miêu tả sự khốc liệt của mùa hè năm ấy….Máu chảy nhuộm đỏ nước sông Thạch Hãn, Máu nhuộm đỏ khắp nơi…Nhất là thành cố Quảng Trị nơi diễn ra trận đánh kéo dài “tám mốt ngày đêm..”. Máu, máu, máu chứ chẳng thể có màu nào khác! Cây cối bị bom đạn phạt ngang, chặt dọc…còn đâu lá để nâng đỡ những giọt máu. Máu nhuộm đỏ cây, thậm chí là gốc cây và có lẽ cả rễ cây bị bom đạn cày xới tung lên…

Nửa câu thơ thứ hai còn lại “…bạn bè tôi”. Vâng trong chiến tranh giữa lằn ranh của sự sống và cái chết…những người lính bắt buộc phải cầm súng hướng nòng vào nhau… Nhằm bảo vệ quê hương mà họ sinh sống, cũng như mạng sống của mình….Khi ngã xuống trên trận địa máu hoà vào máu…cùng là người da vàng cùng dòng giống Tiên Rồng, đâu thể phân biệt máu địch máu ta…nếu đã không phân định được rõ ràng thì thôi ta hãy coi nhau là bạn…

Chiến tranh tàn khốc đâu chỉ có máu…Dòng hồi ức của tác giả đưa ta đi tiếp vào sâu trong Hè với: “

có một mùa hè không có sấm

chỉ pháo giàn ,bom lạc mẹ mồ côi

Không thể không có sấm, vì đó là hiện tượng tự nhiên của trời đất, dù muốn hay không, nó vẫn diễn ra khi những cơn giông mùa hè ập đến… Chỉ là tác giả và bạn bè còn mải chiến đấu giữa tiếng bom đạn đang gầm thét nên bị lấn át đấy thôi…

Tiếng sấm nào át được tiếng đạn bom của Mùa hè đỏ lửa ấy. Còn "pháo giàn" hay "bom lạc mẹ mồ côi" thì có lẽ không cần phải miêu tả cái sự tàn khốc mà hậu quả nó để lại nữa... Tôi xin trích một đoạn thông tin như sau: “Nếu tính trung bình thì mỗi người dân sống ở mảnh đất này phải gánh chịu 7 tấn bom. Thật là một sức chịu đựng ghê gớm, khó có thể tưởng tượng nổi, nhưng cũng minh chứng ý chí quật cường của dân tộc ta. 81 ngày đêm cả Thành Cổ Quảng Trị rung chuyển trong khói súng bom đạn….” (Nguồn Saigonnet).

Chỉ bấy nhiêu thôi đã quá đủ cho thế hệ chúng tôi cảm thấy chiến tranh tàn khốc như thế nào? Và với một lượng bom đạn khủng khiếp như vậy trút xuống làm sao tránh khỏi mất mát đau thương. Mất mát không chỉ đến với hai bên tham chiến mà còn gieo tang tóc lên biết bao người dân vô tội, mà có lẽ mãi mãi, không có sử gia nào thống kê và ghi chép nổi…Vẫn còn đây dấu tích của chiến tranh mang tên “Đại lộ kinh hoàng”. Lộ máu số 7 … Đó là với niềm chung, còn niềm riêng của tác giả với những người bạn của mình..Những người mà thân xác của họ vĩnh viễn tan vào đất, vào nước Quảng Trị nói riêng và khắp dải đất Việt Nam nói chung vẫn còn đang được nhắc đến cùng nỗi đau như vô tận.

bạn nằm xuống không khói nhang ,huyệt mộ

cả dòng sông là một nghĩa trang trôi
Đau xót chồng lên nỗi đau mất mát, nhất là với những người tận mắt chứng kiến cảnh hàng hàng xác chết nổi chìm trên dòng sông màu máu...Sông vẫn xuôi nguồn về với biển...Nhiều năm sau nữa tái diễn cảnh "nghĩa trang trôi" nhưng là những vòng hoa tươi dập dềnh cùng ngọn nến tưởng niệm những người đã khuất...

Hai câu thơ của tác giả Hải Minh khiến tôi bất giác nhớ tới bài thơ Lời Gọi Bên Sông của Người lính, nhà thơ, nhà báo Lê Bá Dương

Đò lên Thạch Hãn ơi!...chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ..mãi mãi ngàn năm ( Lê Bá Dương).

Con sông Thạch Hãn hôm nay trong xanh thơ mộng là vậy. Thế mà cách nay bốn mươi hai năm, nó mang dòng nước màu máu suốt nhiều ngày…Từ sâu thẳm đáy lòng tác giả cũng như nhà thơ Lê Bá Dương và biết bao triệu người lính hai bên tham gia chiến dịch Mùa hè đỏ lửa năm ấy chưa một lần quên…khi nhắc nhớ. Sự nhắc nhớ không hẳn chỉ có người lính mà còn cả những người dân Quảng Trị nói riêng và người dân cả nước nói chung…

Sáu câu thơ không dễ để đọc và để cảm đã qua, cũng là lúc gặp hai câu kết của Hè hiện diện:

hơn một lần tôi ghé thăm QUẢNG TRỊ

thả hoa tươi và khóc gọi CƯỜNG ơi!

Cả bài thơ, với tám câu thơ, tác giả không hề viết hoa đầu dòng…Một sự cố tình để thể hiện tên địa danh Quảng Trị và một cái tên riêng Cường nổi bật bằng cách viết hoa hai danh từ này chăng?


“Hơn một lần…” có nghĩa là số nhiều. Có thể là 2, có thể là 10 và cũng có thể vài chục lần… hoặc giả chưa một giây phút nào tác giả quên được hai từ Quảng Trị, bất kể mưa,nắng, giá rét hay vui buồn… Trong suốt bốn mươi hai mùa hè, kể từ mùa hè đỏ lửa ấy… Mỗi lần “thăm Quảng Trị…” Là lại thêm một lần “thả hoa tươi” và cũng thêm một lần “khóc gọi CƯỜNG ơi!

Tôi cũng đang khóc và gọi tên Cường. Nhưng là “Cậu Cường Ơi! cậu em trai duy nhất của mẹ tôi…Đã trích máu viết đơn tình nguyện…Rồi hy sinh vào ngày 3/3/1972 tại Mặt trận phía nam. Năm ấy cậu tôi 19 tuổi….

Cậu Cường của tôi cùng bạn Cường của tác giả, cũng như bao người lính trẻ đã mãi mãi nằm lại đâu đó trên đại ngàn xanh, dưới dòng sông Thạch Hãn, Nhật Lệ trong vắt, hay dưới con đường hoặc vườn tược nhà ai đó… Thân xác của những người lính trẻ ấy có thể mãi mãi mất đi. Nhưng tên tuổi họ sẽ còn được người thân, bạn bè và các thế hệ sau nhắc nhớ…

Mùa Hè Đỏ Lửa Đã lùi xa vào quá khứ... Hè của tác giả Hải Minh cũng vừa khép lại…Có thể với cá nhân tôi, Vốn được sinh ra trong chiến tranh nhưng lớn lên khi chiến tranh đã kết thúc…Sự hiểu biết cũng như vốn sống còn hạn chế, tôi chưa thể cảm nhận hết được mọi góc cạnh và vẻ đẹp nhân văn của bài thơ Hè… Mong tác giả và bạn đọc hãy coi đây là cảm xúc của cá nhân tôi khi gặp bài thơ Hè của tác giả Hải Minh. Một tác giả mà tôi chưa từng được đọc tác phẩm nào khác của anh…

Sài Gòn 1.7/2014

Huỳnh Xuân Sơn

15 nhận xét:

  1. Chị ST sang đọc bài viết của em đầu tiên nè.
    Em đã chọn được một bài thơ HÈ thật đặc biệt để viết lời bình và vì thế cái tiêu đề em đặt cũng khá ấn tượng. Bài bình đã điểm rất trúng những chỗ đặc sắc của bài thơ, đã khai thác được những điều mà nhà thơ mới gợi ra. Ví như: mùa hè không hoa phượng; đỏ thân cây là máu bạn bè tôi; cả những từ viết hoa và không viết hoa...Điều ấy bộc lộ một sự đọc nghiêm túc, một sự cảm nhận khá tinh tế của người bình. Việc đem những câu thơ của LE BÁ DƯƠNG ra để đối chiếu, liên tưởng nhằm khái quát hóa cũng khá đắt.
    Cái kết khá bất ngờ khi em đưa vào đó hình ảnh cậu Cường của riêng em...
    Tuy nhiên chị cứ có cảm giác em viết bài này có gì đó như chật vất vất vả chứ không liền mạch như những bài trước. Có lẽ nào vốn sống thực tế còn chưa đủ độ để viết về bài này một cách trôi chảy nhẹ nhàng? Một vài chỗ, em khai thác hình như chưa đã lắm thì phải?
    Nhưng dù sao một sức viết như XS cũng là rất khỏe rồi. Chúc mừng em

    Trả lờiXóa
  2. NM CO GIAO TINH VOI NHIEU BAN THO QUANG TRI VA THAT XUC DONG KHI DOC BAI NAY

    Trả lờiXóa
  3. Một bài thơ độc đáo viết về hè đó ! Và những cảm nhận cũng độc đáo !

    Trả lờiXóa
  4. Thật tuyệt vời XS! Bài thơ xúc động lòng người và cảm nhận của em nữa... chị rất xúc động XS. Bố chị hy sinh vào mùa xuân 1972...

    Cảm ơn em chia sẻ bài viết!

    Trả lờiXóa
  5. Quỳnh là dân Huế,nhưng Mùa hè đỏ lửa với Đại lộ kinh hoàng của Quảng Trị ngày nào vẫn còn vang vọng.Bài thơ được cộng hưởng lời bình của XS đi vào lòng người cùng bao nỗi niềm một thời đau thương của Dân tộc ! Chúc em vui khỏe !

    Trả lờiXóa
  6. Rất hay cả thơ lẫn lời bình.Đọc xong lão muốn chia sẻ thêm về mảnh đất này qua bài Thơ chị Ngựa http://tan262.blogspot.com/2013/01/que-huong-0326-25-thg-6-2011-ca-nhan-63.html

    Trả lờiXóa
  7. QUẢ LÀ MỘT BÀI THƠ ĐẶC BIỆT. CÁM ƠN TÁC GIẢ VÀ NGƯỜI BÌNH THƠ!

    Trả lờiXóa
  8. Bài thơ HÈ có tứ thật đặc biệt và cũng đặc biệt xúc động! Lời bình của Xuân Sơn cũng phát triển và dẫn dắt nhiều sự mất mát hy sinh trong chiến tranh của dân tộc mình để người đọc rưng rưng, yêu thêm đất nước và công lao của những người đã hy sinh xương máu vì tỏ quốc!...

    Trả lờiXóa
  9. Cám ơn Huỳnh Xuân Sơn đã cho đọc một bài cảm nhận thật đặc biệt về bài thơ thật đặc biệt của anh Hải Minh- một blogger bên blog tiengviet.net. Anh có rất nhiều bài thơ hay nhưng blog của anh không để chế độ ghi cảm nhận nên mình chỉ biết lẳng lặng đọc rồi về. Mình đã xin phép anh viết cảm nhận bên trang mình nhưng anh trả lời đã tặng bài này cho một bạn khác nên mình đành viết dang dở bài...Gửi HXS cùng chia sẻ nhé ( Mới có mở bài thôi àd)
    ĐẾN VỚI BÀI THƠ HAY:



    Tác giả:Hải Minh.
    Có một mùa hè không hoa phượng
    Đỏ trên cây là máu bạn bè tôi
    Có một mùa hè không có sấm
    Chỉ pháo giàn, bom lạc mẹ mồ côi
    Bạn nằm xuống không khói nhang, huyệt mộ
    Cả dòng sông là một nghĩa trang trôi
    Hơn một lần tôi ghé thăm QUẢNG TRỊ
    Thả hoa tươi và khóc gọi CƯỜNG ơi.

    CẢM NHẬN CỦA BÙI THỊ SƠN

    Tôi đã đọc rất nhiều bài thơ hay về mùa hè nồng ấm nên thơ, mùa hè chói chang, hy vọng, mùa hè của tuổi trẻ sôi nổi yêu đương, mùa hè của nhiệt huyết dâng tràn…Tôi đã thả tâm hồn phiêu diêu hoài niệm cùng“ Nỗi buồn hoa phượng”của nhạc sĩ Thanh Sơn :
    "Mỗi năm đến hè lòng man mác buồn, chín mươi ngày qua chứa chan tình thương. Màu hoa phượng thắm như máu con tim, mỗi lần hè sang kỉ niệm, người xưa biết đâu mà tìm...".
    Tôi đã lim dim mắt mơ màng tìm bóng dáng mình trong lời ca đắm say, mơ mộng , trong trẻo của “Phượng hồng”(Nhạc: Vũ Hoàng, thơ: Đỗ Trung Quân):
    “Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng,
    Em chở mùa hè của tôi đi đâu,
    Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi 18,
    Thuở chẳng ai hay thầm lặng mối tình đầu.”
    Nhưng hôm nay tôi đã lặng người đi, tôi đã đau nhói tim, tôi đã thổn thức khóc khi đọc bài thơ “Hè” của tác giả Hải Minh. Tôi không hề cảm thấy xấu hổ vì tôi đã khóc nhiều, khóc to thành tiếng như con nít trước sự ngạc nhiên sửng sốt của người thân. Tôi thầm cám ơn anh Hải Minh đã truyền cho tôi cảm xúc xót xa, thành kính trước hình ảnh bi hùng của những liệt sĩ đã ngã xuống nơi Thành Cổ Quảng Trị hè 1972...

    Trả lờiXóa
  10. Mùa hè lửa đỏ...Có một mùa hè như thế...

    Trả lờiXóa
  11. GỬI HUỲNH XUÂN SƠN XEM MỘT BÀI VIẾT KHÁC CỦA ANH HẢI MINH NHÉ !
    tuổi xuân tàn theo lửa chiến tranh
    một chiều hè buông súng trước CỔ THÀNH
    CƯỜNG ơi -BỌ ,MẠ chờ mi đó
    đâu biết lá vàng khóc lá xanh
    pháo hạm cầm canh -hú -gọi hồn
    hỏa châu nhợt nhạt dưới trăng suông
    áo trận co ro -dài phiên gác
    sương lạnh thấm vai lại nhớ CƯỜNG
    SÀI GÒN còn xa quá mày ơi
    miền trung -bão lụt đã về rồi
    nhìn sông THẠCH HÃN dâng -ngao ngán
    lại sắp đánh nhau -chán mớ đời
    NÓ bảo khi nào hết đánh nhau nó gả em gái cho tôi
    nó khoe DUNG -em nó đẹp nhất THẠCH HÀ -HÀ TĨNH -tôi không mấy tin DUNG đẹp như thế
    dưng vẫn âm ỉ sướng cho tới ngày NÓ đi

    Trả lờiXóa
  12. vẫn còn một mùa hè đỏ lửa
    ở Bình Long An lộc điêu linh.

    Trả lờiXóa
  13. Ui! Mấy bữa ni không vô blog mà xóm mình biết bao nhiêu là bài mới!
    Đúng là một bài thơ đặc biệt của một người viết cho những người bạn của mình.
    Chị chỉ biết khâm phục em đã dũng cảm viết ra những điều mà người khác còn e ngại.
    Một bài thơ hay, cảm động, trắc ẩn. Một bài bình đã nói hộ bao nhiêu người.
    Cám ơn HXS!

    Trả lờiXóa
  14. Mùa hè đó của máu và nước mắt
    Thấm đất gầy nâng sức sống non sông ......
    ........
    Thăm em -chúc chiều vui vui nhé -

    Trả lờiXóa
    Trả lời
    1. Nhận xét này đã bị tác giả xóa.

      Xóa